İyi Bir Öğretmen Ne Olmalı Ne Olmamalı?
İyi bir öğretmen olabilmek için mesleki ve insani bir takım özelliklere sahip olmak, bu özelliklerimizi her geçen gün artırmak ve çok iyi bir şekilde mesleğimizi temsil etmek gerekir. Çünkü bizim tüm mal varlığımızın öğrencilerimizdir."Bütün mal varlığınız akşam eve gider, sabah gelir. Umutları, üzüntüleri vardır. Onları beyin kıvrımlarındaki bilgiler tüm zenginliğinizdir" .

Şimdi, iyi bir öğretmende neler olmalı ona bir bakalım:

• Alanında yeterli bilgi birimine sahip olmalı.
• Tüm gelişmelerden haberdar olmalı.
• Eğitimcilik vasfına uygun olmalı.
• Eğitimcilik vasfına uygun, genel kültür seviyesi olmalı.
• Mesleğini sevmeli.
• Yöneticilik" ve "rehberlikle" ilgili formasyonu bilmeli.
• "Güler yüzlü" ve "alçak gönüllü" olmalı.
• Davranış ve konuşmaları etkileyici olmalı.
• Her yönüyle örnek olmalı.
• Zamanı bilinçli şekilde kullanmalı.
• Prensipli ve bilinçli hareket etmeli.
• Hitap ettiği kitleyi motive etmeli.
• Problem çıkaran değil, problem çözen olmalı.
• Tüm öğrencilerine "eşit" davranmalı.
• Kendini yenileyebilmeli.
• Dünyaya açılan araçlardan yararlanmayı bilmeli.
• Teknolojinin yeniliklerinden faydalanmayı bilmeli.
• Öğrencilere soru sorma imkanı vermeli.
• Bilmediğini söylemekten çekinmemeli; ancak ertesi günü araştırıp sorunun cevabını vermeli.
• Dengeli, olumlu ve tutarlı davranışlar sergilemeli.
• Düşünceleri davranışlarıyla bütünleştirebilmeli.
• Güzel bir hitabete sahip olmalı.
• Kendinden emin ve medeni cesareti olmalı.
• Güven vermeli.
• Çözüm üreten ve uzlaştıran bir kişilik sergilemeli.
• Hatalı durumlarda hatasını kabul etmeli.
• Tartışmalarda ısrarcı ve inatçı olmamalı.
• Olaylar karşısında soğukkanlı davranmalı ve dengesini koruyabilmeli.
• Hararetli tartışmalardan kaçınmalı.
• Başarıları ölçmede hassas ve adil olmalı.
• Ceza ve ödül konusunu yapıcı ve teşvik edici bir şekilde kullanmalı.
• Eleştirilere her zaman açık olmalı.
• Yönetim, mesai arkadaşları, öğrenciler ve velilerle iyi ilişkiler içinde olmalı.
• Affedici olmalı.
• Karamsar olmamalı.
• Maneviyattan, ilimden ve mantıktan yola çıkarak "olumlu" ve "umutlu" şeyler anlatmalı.
• Öğrencilerle devamlı görüşmeli ve dertlerini dinlemeli.
• Karşısındakine mutlaka değer vermeli.
• Kendinize "saygılı davranılmasını" istiyorsanız, "önce siz saygılı davranmalısınız" prensibi ile hareket edilmeli.
• Öğrencileri eleştirirken, onların "kişiliklerini" değil, olumsuz "davranışlarını" eleştirmeli.
• Öğrencisini mutlaka eleştirme gereği duyuyorsa, arkadaşları arasında değil, bunu özel olarak ve de sakin bir halde gerçekleştirmeli.

Öğrencilere Göre “İyi Öğretmen” in Nitelikleri
Bir öğretmenin sınıfı tarafından beğenilmesini sağlayan kişilik çizgilerini belirlemek üzere yapılan araştırmaya göre, öğrencilerce en çok vurgulanan nitelik şöyledir:

1. İşbirliğine dayanan demokratik tavır.
2. Her çocuk için sevecen ve saygılı olma.
3. Sabır
4. Geniş bilgi.
5. Hareket ve görünüşün boşa gitmesi.
6. Doğruluk ve taraf tutmamak.
7. Esprili olmak.
8. Tam itidal ve metanet
9. Öğrencilerin sorunlarına ilgi duymak.
10. Esneklik
11. Cesaretlendirme ve takdir etmede iyi niyet.
12. Özel bir konuyu öğretmede olağanüstü başarı.

 

Yukarıdaki saydığımız özelliklere dayanarak ideal öğretmen şöyle tanımlanabilir. “İdeal öğretmen hem öğrettiği bilgilerde, hem diğer konularda ve dünya hakkında tam bir bilgiye sahip, iyiliksever, sağlıklı, gençlere gerçek , yakın ve yürekten ilgi duyan insandır.

Öğrencilere göre “iyi öğretmen” özelliklerinin neler olduğunu görmek için sorulan sorulara verilen cevapların sonuçları şöyledir:

1. Öğretmenin sınıfta her öğrenciye eşit davranması bazı öğretmenlerin çeşitli özellikleriyle bazı öğrencileri çok beğendiklerini, bazılarını da hiç sevmediklerini belli etmemeleri.
2. Öğrenci dersini çalışmadığı ve sözlü sınavlarda başarısız olduğu zaman öğretmenin sert eleştiriler yapmaması hakaret edici sözler söylememesi.
3. Sınıfta öğretmenin çok otoriter davranarak rahatsız edici bir sükunet istememesi normal hareket ve konuşma serbestliğini tanıması.
4. Kendi sorunları ve sıkıntıları olduğu zaman sınıfa haşin davranmaması.
5. Dersleri soyut olmaktan çıkarıp güncel örnekler vermesi, çevre kaynaklarından ve örneklerinden yararlanarak daha cazip hale getirmesi.
6. Derste bir davranışını beğenmediği öğrenciyi sınıf önünde küçültmeden hesap sormadan yalnız olarak karşısına alıp onu tanımaya davranışının nedenlerini anlamaya çalışması.
7. Sınıfta keyifsiz veya huzursuz olan öğrencileri fark ederek onları psikolojik dünyalarıyla da tanımaya çalışması.
8. Sınıfta bazı öğretmenlerin disiplin kuruluna gönderecekleri olayları öğretmenin kendi olanaklarıyla aydınlatmaya çalışarak öğrencileri maddi cezalardan koruması ve istenilmeyen davranışlarını düzeltmelerine yardımcı olması.
9. Sınıfta şakacı mizahıyla esprili bir hava oluşturması, dersin içine ilginç örnekler ekleyerek öğrencilerin dikkatlerinin dağılmasını önlemesi.
   • Konu alanını çok iyi bilir ve bildiklerini öğrenciye etkili bir biçimde aktarır.
   • Öğrenciyi anlar, onun ihtiyaç ve beklentilerine uygun eğitim ortamları düzenler;
   • Öğrenciyi çalışmaya karşı güdüler.
   • Öğrencilerin birbirinden farklı olduğunu kabul ederek her öğrenci ile ayrı ayrı ilgilenir.
   • Öğrenciye rehberlik yapar, öğrencilerin sorunlarını fark eder.
   • Öğrencisini ve öğretmeyi sever.
   • Öğrencilerin derse olan ilgisini çeşitli tekniklerle arttırır.
   • Bütün öğrencilerin dersi dikkatli dinlemelerini sağlar.
   • Öğrencilerin verdiği ödevleri yapmalarını sağlar.
   • Öğrencilerin sınıftaki farklı seviyelerine göre ders anlatır.
   • Öğrencilerin sınıftaki disiplinsiz davranışlarına izin vermez.
   • Derslerine yeterli hazırlık yaparak girer.
   • Sınıftaki öğrenciler üzerinde olumlu bir izlenim bırakır.
   • Sınıfa çok iyi hakim olur.
   • Öğrencilerin gelişim ve ergenlik gibi çeşitli sorunlarıyla ilgilenir.
   • Öğrencilerle sağlıklı iletişim kurar.
   • Sınıfta uyulması gereken kurallara öğrencilerin uymasını sağlar.
   • Öğrencileri her konuda “etkin olarak” dinler.
   • Öğrencilere derste soru sorma imkanı verir.
   • Öğrencileri daha iyi tanıyan aileleri ile her zaman görüşür.

 Görüldüğü gibi iyi öğretmen olmak oldukça güç bir iştir. Bu meslekte başarılı olmak için öğretmenlerin iyi bir konu alanı bilgisine ve öğretmenlik mesleğinin gerektirdiği davranışlara sahip olması gerekmektedir. Öğretmen arkadaşlarımızın iyi bir öğretmen olabilmeleri için gelişmesine ve öğrenme – öğretme sürecine katkısını iyi anlayabilmek için, önce “ÖĞRETMEN GÖREVLERİ” ni özetlemek gerekir. Öğretmenin temel görevi, etkili bir öğretim ortamı düzenleyerek öğrenmeyi sağlamaktır. Öğretmen bu görevini yerine getirirken aşağıdaki etkinlikleri saptar:

1. Öğretim planlarının hazırlanması: Formal eğitim, planlı, programlı bir süreçtir. Bu nedenle öğretmenlerin derse girmeden önce yıllık ve günlük planlarını hazırlamaları gerekir. Öğretmen, öğretim planını hazırlarken, Tebliğler Dergisinde belirtilen şekilde, dersin hedef tekniklerini, öğretim araç ve materyallerini seçer, hedeflere ulaşma derecesini tayin edecek değerlendirme etkinliklerini saptar.
2. Öğrenme yaşantıları düzenleme: Öğretmen sınıfa girdikten sonra, önceden hazırladığı planları uygulamaya koyar. Uygulama sırasında öğretmenin gerçekleşmesi için, öğrencilerin öğrenmeye karşı istekli olması ve eylemle bulunması gerekir. Bu nedenle öğretmenin öğrencilerini güdüleyerek, öğretme ortamına aktif olarak katılımlarını sağlama, yeri geldikçe pekiştireçlerle davranışlarını yönlendirmesi gerekir.
3.  Okulda öğretim gruplarla yapılır. Her sınıfta değişik özellikte öğrenciler vardır. Bu öğrencilerin yönlendirilmesi ve uyum içinde çalışmalarının sağlanması da, öğretmenin görevleri arasındadır. Bu nedenle öğretmenin iyi bir yönetici ve sınıfın lideri durumunda olması gerekir.
4. Öğrenciler sevdikleri ve otorite olarak gördükleri öğretmeni model alma eğilimi gösterirler. Öğretmen giyimi, konuşma tarzı, düşünme ve yaşam biçimleri ile öğrencilere model olur. Bu nedenle öğretmenin sınıf içinde ve dışında davranışlarına dikkat etmesi öğrencileri için iyi bir model olmaya çalışması gerekir.
5. Değerlendirme: Öğrenme-öğretme süreci sonunda, öğrencilerin hedefe ulaşma derecelerini belirlemek amacıyla değerlendirme yapılmalıdır. Öğretmen değerlendirme sonucunda elde ettiği bilgilere dayalı olarak, hem öğrencilerin öğrenme eksiklikleri düzeltme imkanı bulur.